Üç haneli sayı ne anlatır
Kısa cevap: Gümüş ayarı, parçanın üzerindeki 800, 900 veya 925 damgasından okunur. Damga çoğunlukla tabanda, kulbun altında ya da kenar kıvrımında bulunur.
Gümüş bir obje ya da takım üzerinde gördüğünüz 800, 900, 925 gibi üç haneli sayılar o parçanın binde saflık oranını gösterir. Yani metalin binde kaç biriminin saf gümüş olduğunu söyler.
Buna göre okuma şöyle yapılır:
- 925: binde 925 saf gümüş, yüzde olarak 92,5 gümüş
- 900: binde 900 saf gümüş, yüzde olarak 90 gümüş
- 800: binde 800 saf gümüş, yüzde olarak 80 gümüş
Kalan oran başka metallerden oluşur; en sık kullanılanı bakırdır. Saf gümüş çok yumuşak olduğu için tek başına kullanıma uygun değildir. Araya karışan bakır, parçaya kullanılabilir bir sertlik kazandırır.
Burada bir ayrımı netleştirmek gerekir: altında karat sistemi kullanılır, gümüşte ise bu binde sistemi. Gümüş için karat ifadesi kullanılmaz.
925 ve sterling gümüş
925, bugün en yaygın gümüş standardıdır ve sterling gümüş adıyla bilinir. Bir parçanın üzerinde 925 sayısı yerine sterling, STERLING ya da kısaltılmış biçimde STER yazısı da bulunabilir. Bu yazılar aynı standardı anlatır.
Sterling, hem yeterli saflığı hem de günlük kullanıma dayanacak sertliği bir arada verdiği için takıdan çatal kaşığa kadar geniş bir alanda kullanılır. Evdeki çay takımları, tepsiler, şekerlikler ve servis takımlarında da sık karşılaşılan ayardır.
900 ve 800 ayarlar nerede görülür
900 ve 800 damgaları özellikle Avrupa kökenli eski gümüşlerde karşımıza çıkar. Almanya, Avusturya ve İtalya gibi ülkelerde üretilmiş objelerde 800 damgası yaygındır.
Düşük ayar, parçanın değersiz olduğu anlamına gelmez. 800 ayar bir obje 925 ayar bir objeden daha değerli olabilir; çünkü gümüş objelerde fiyatı belirleyen tek şey saflık değildir. İşçilik, üretim dönemi, üreticisi, parçanın bütünlüğü ve bugünkü durumu da en az ayar kadar etkili olur.
El işçiliğiyle yapılmış, dönemine özgü bir 800 ayar tepsi ile seri üretim bir 925 ayar parçayı yalnızca sayıya bakarak karşılaştırmak yanıltıcı olur.
Damga nerede aranır
Damgalar küçük olduğu için çoğu zaman gözden kaçar. Aramaya başlayacağınız yerler şunlar:
- Tabak, tepsi ve kâse: alt yüzeyin ortası ya da kenar kıvrımının iç tarafı
- Çatal, kaşık ve bıçak: sapın arka yüzü, uç kısma yakın bölge
- Kulplu parçalar: kulbun alt birleşim noktası ya da gövdenin kulp hizası
- Kapaklı parçalar: kapak kenarının iç yüzü ve gövde ağzının iç kenarı
- Şamdan ve vazo: taban kenarı
Damgayı okumak için iyi bir ışık ve büyüteç gerekir. Yıllar içinde kullanım ve parlatma sayıları aşındırabilir; bu durumda rakamlar silik görünür. Damgayı kazımaya, zımparalamaya ya da sert bir şeyle ovmaya çalışmayın; bu parçaya kalıcı zarar verir.
Osmanlı dönemine ait gümüşlerde üç haneli sayı yerine farklı damgalar kullanılmıştır. Böyle parçalarda sayı bulamamanız beklenen bir durumdur.
Gümüş kaplama ile gümüşü karıştırmamak
Gümüş kaplama parçalar, başka bir metalin üzerine ince bir gümüş tabakası uygulanarak yapılır. Görünüşte gümüşe çok benzerler, ama içleri gümüş değildir.
Kaplama parçalarda sık görülen yazılar şunlar: silver plate, EPNS, EP ve alpaka. Bu ifadelerden biri varsa parça gümüş kaplamadır. Alpaka, içinde gümüş bulunmayan bir alaşımın adıdır.
Kaplamanın bir başka işareti aşınmadır. Kulp, kenar ve taban gibi en çok sürtünen yerlerde kaplama zamanla incelir ve altındaki metalin sarımsı ya da grimsi rengi görünmeye başlar. Gümüşte böyle bir renk farkı oluşmaz; gümüş kararır ama altından başka bir metal çıkmaz.
Mıknatıs da küçük bir ipucu verir. Gümüş mıknatıs çekmez. Bir parçaya mıknatıs yapışıyorsa içinde çelik var demektir. Ancak mıknatısın tutmaması tek başına parçanın gümüş olduğunu kanıtlamaz, çünkü kaplamada kullanılan bazı metaller de mıknatıs çekmez.
Damga yoksa ne olur
Damganın bulunmaması parçanın gümüş olmadığı anlamına gelmez. Damga aşınmış, parlatma sırasında silinmiş ya da baştan hiç vurulmamış olabilir. El yapımı eski parçalarda bu sık görülür.
Bu durumda karar, parçanın elde incelenmesiyle verilir. Ağırlık, ses, yüzeyin kararma biçimi ve işçilik detayları deneyimli bir göze çok şey anlatır. Gerekirse zarar vermeyen test yöntemleriyle sonuç netleştirilir.
Değer tespiti için bize ulaşın
Evinizdeki gümüş obje ve takımlar için 12 yıldır Tunalı Hilmi Caddesi No: 98’de alım yapıyoruz. Tek bir parça da olabilir, bütün bir takım da.
Parçanın tamamını ve varsa damgasının yakın çekimini 0541 727 02 93 numarasına WhatsApp’tan gönderin. Kısa sürede tahmini bir değer paylaşalım. Anlaşırsak size uygun bir saatte adresinize gelir, parçaları ücretsiz inceler ve kesin fiyatı söyleriz. Haftanın 7 günü 09:00 – 21:00 arasında ulaşabilirsiniz.
Değer tespiti için: Parçanızın fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin ya da 0541 727 02 93 numarasından arayın. Yerinde inceleme ücretsizdir.
